Katılım Endeksi Kriterleri Nelerdir? (BIST Katılım 30/50/100)
BIST Katılım Endeksi'nde yer almak için bir şirketin geçmesi gereken matematiksel sınırları çoğu yatırımcı bilmez. Bu yazıda kriterleri ve endeksin alt kırılımlarını (Katılım 30/50/100) detaylıca anlatıyoruz.
İki Temel Filtre: Faaliyet Alanı ve Finansal Oranlar
Bir şirketin BIST Katılım Endeksi'ne dahil edilebilmesi için sırasıyla iki süzgeçten geçmesi gerekir.
1. Faaliyet Alanı Filtresi
Esas sözleşmesinde aşağıdaki faaliyet alanlarından herhangi biri bulunan şirketler doğrudan kapsam dışı bırakılır:
- Alkollü içki üretimi ve ticareti
- Tıbbi amaç dışı uyuşturucu madde üretimi/ticareti
- Kumar ve kumar hükmündeki faaliyetler
- Domuz ve mamullerinin üretimi/ticareti
- Faizli finans işlemleri
- Vadeli döviz işlemleri
- İslami değerlerle bağdaşmayan yayıncılık/eğlence faaliyetleri
- Sağlığa zararlı tütün ürünleri üretimi/ticareti
2. Finansal Oran Filtresi
Faaliyet alanı uygun bulunan şirketler, mali tabloları üzerinden ikinci bir değerlendirmeden geçer. Genel kabul gören eşik değerler:
| Kriter | Yaygın Eşik |
|---|---|
| Faiz geliri / toplam gelir | ~%5'i aşmamalı |
| Faizli/uygun olmayan borç / toplam varlık | ~%30'u aşmamalı |
Endeksin Alt Kırılımları
- BIST Katılım Tüm (XKTUM): Kriterleri sağlayan tüm şirketleri kapsayan en geniş taban.
- BIST Katılım 30 (XK030): Kriterleri sağlayan ve işlem hacmi en yüksek ilk 30 şirket.
- BIST Katılım 50 (XK050): Likiditesi yüksek, kriterlere uygun 50 şirket.
- BIST Katılım 100 (XK100): Katılım finans ilkelerine uygun en büyük 100 şirket — piyasanın genel yönünü izlemek için sık kullanılır.
- BIST Katılım Temettü (XKTMT): Uygun ve düzenli temettü dağıtan şirketler.
- BIST Katılım Sürdürülebilirlik (XSRDK): Hem katılım hem çevresel/sosyal sürdürülebilirlik kriterlerine uygun şirketler.
Liste Ne Sıklıkla Güncellenir?
Endeks kapsamları yılda iki kez, Mayıs-Eylül ve Ekim-Nisan dönemleri için belirlenir; bu dönemlerin başlangıcından en az 2 iş günü önce Borsa İstanbul'un resmi internet sitesinde duyurulur. Bir şirketin faizli borç oranı sınırı aşarsa veya faaliyet alanı değişirse, dönemsel incelemede endeksten çıkarılabilir.
Endekste Olmak Kâr Garantisi mi?
Hayır. Endekste yer almak, şirketin faaliyet ve finansal yapı açısından katılım finans ilkelerine uygun bulunduğu anlamına gelir — bu, bir yatırım tavsiyesi veya getiri garantisi değildir. Her yatırım kararında olduğu gibi kendi araştırmanızı yapmanız önemlidir.
BIST hisselerini ve güncel piyasa verilerini canlı takip edin.
BİST Hisse Veri İzlemeyi Aç →Katılım endeksindeki şirketlerin bile taşıyabildiği küçük "mahzurlu" gelirin nasıl arındırıldığını bir sonraki yazımızda anlatıyoruz.