Katılım Hisse Senetlerinde "Arındırma" Nedir?
Bir hisse senedi katılım endeksinde yer alsa bile, o şirketin gelirlerinde çok küçük bir oranda "mahzurlu" (uygun olmayan) kazanç bulunabilir — örneğin bankadaki nakdinden zorunlu olarak elde ettiği faiz geliri gibi. Bilinçli yatırımcılar bu payı temizlemek ister. İşte bu işleme arındırma denir.
Arındırma Neden Gerekli?
Katılım endeksine dahil olmak için bir şirketin faiz geliri, toplam gelirinin belirli bir eşiğini (yaygın kabul gören sınır: ~%5) aşmaması gerekir — ama sıfır olması şart koşulmaz. Yani en katı süzgeçlerden geçen bir şirketin bile, örneğin banka hesabındaki nakdine işleyen zorunlu bir faiz geliri (nemalandırma) olabilir. Bu küçük payın hissedara kâr olarak yansıması istenmez — bu yüzden yatırımcı, kendi payına düşen bu tutarı hesaplayıp hayır işlerine bağışlar (sadaka olarak verir).
Arındırma Nasıl Hesaplanır?
Genel mantık şu formülle özetlenebilir:
Daha pratik bir yöntem: Şirketin yıllık faaliyet raporunda veya bazı katılım finans platformlarında yayınlanan "arındırma oranı" (hisse başına veya temettü başına belirlenen küçük bir yüzde) kullanılır. Bu oran genellikle şirketin toplam mahzurlu gelirinin, toplam gelire veya hisse sayısına bölünmesiyle hesaplanır ve şirketlerin/analiz platformlarının yıllık raporlarında paylaşılır.
Ne Zaman Arındırma Yapılır?
- Temettü alındığında: Şirketten temettü (kâr payı) aldığınızda, o dönemki arındırma oranını temettü tutarınıza uygulayarak arındırılacak payı hesaplarsınız.
- Hisse elde tutulduğunda (bazı görüşlere göre): Bazı fıkhi yaklaşımlar, temettü alınmasa bile elde tutulan hisse üzerinden de yıllık arındırma yapılmasını önerir — bu konuda farklı danışma kurulları farklı uygulamalar benimseyebilir.
Basit Bir Örnek
Arındırılacak Tutar = 1.000 × %0,3 = 3 TL
Bu 3 TL'yi, kişisel kazancınıza dahil etmeden hayır işlerine bağışlarsınız — kalan 997 TL temettü geliriniz olarak değerlendirilir.
Arındırma Oranını Nereden Bulabilirim?
Bazı katılım finans odaklı analiz platformları ve fon yöneticileri, takip ettikleri şirketler için periyodik arındırma oranı raporları yayınlar. Şirketin kendi yatırımcı ilişkileri sayfası veya faaliyet raporu da bu konuda bilgi içerebilir. Standart bir arındırma oranı bulunmuyorsa, mali tablolardaki mahzurlu gelir kalemini toplam gelire oranlayarak kendi hesabınızı da yapabilirsiniz.
Katılım endeksindeki hisselerin güncel fiyat ve piyasa verilerini takip edin.
BİST Hisse Veri İzlemeyi Aç →Genç ve teknoloji odaklı yatırımcıların en çok merak ettiği konulardan olan kripto paraların katılım finansına uygunluğunu bir sonraki yazımızda ele alıyoruz.